Regenpijp afkoppelen: subsidie per gemeente in 2026

Koppel je je regenpijp af van het riool, dan geven veel gemeenten en waterschappen daar in 2026 een financiële bijdrage voor terug, meestal per vierkante meter afgekoppeld dakoppervlak. De bedragen verschillen sterk per gemeente: van 6 euro per vierkante meter in Zwolle tot 20 euro per vierkante meter in Sittard-Geleen. Op de gids over regenwater afkoppelen lees je de achtergrond, hier vind je de actuele subsidietabel en de rekensom om te bepalen hoeveel dakoppervlak je kunt afkoppelen.

Afkoppelen betekent dat regenwater van je dak niet langer naar het riool stroomt, maar op eigen terrein blijft: in een regenton, een ondergrondse berging, een wadi of direct de bodem in. Dat scheelt het riool bij hevige regenval, en het levert bij veel gemeenten dus ook geld op. Hieronder zie je hoe dat er in de praktijk uitziet.

Subsidietabel: acht gemeenten en een waterschap in 2026

Onderstaande bedragen zijn de regelingen zoals gemeenten en waterschappen ze begin 2026 zelf publiceren, onder andere op de pagina's van gemeente Nijmegen en gemeente Apeldoorn. Check bij je eigen gemeente altijd de actuele voorwaarden en het beschikbare budget, want veel regelingen werken op volgorde van binnenkomst en zijn dus op enig moment op.

Deze tabel is geen uitputtende lijst: vrijwel elke gemeente met een gemengd rioolstelsel heeft inmiddels een vorm van afkoppelsubsidie of geeft korting op de rioolheffing bij afkoppelen. Staat jouw gemeente er niet bij, zoek dan op de eigen gemeentesite naar 'subsidie afkoppelen' of 'klimaatadaptatie' en vraag naar de regeling voor het lopende jaar. Op /gemeente vind je per gemeente ook hoe het rioolstelsel daar is opgebouwd, wat meteen duidelijk maakt of afkoppelen in jouw straat effect heeft. Voor de achtergrond bij een specifieke stad kun je ook de gemeentepagina raadplegen, bijvoorbeeld /gemeente/zwolle of /gemeente/enschede.

Zo bereken je hoeveel dakoppervlak je afkoppelt

De meeste regelingen rekenen in vierkante meters dakoppervlak dat je loskoppelt van het riool, niet in de lengte van de regenpijp. Om te bepalen hoeveel oppervlak je afkoppelt, tel je het deel van het dak dat via de afgekoppelde regenpijp afwatert:

1. Meet de lengte en breedte van het dakvlak dat op de betreffende regenpijp afwatert (bij een zadeldak is dat meestal de helft van het dak).
2. Vermenigvuldig lengte keer breedte voor de horizontale (platte) projectie van dat dakvlak, niet de schuine oppervlakte.
3. Tel dakvlakken bij elkaar op als je meerdere regenpijpen tegelijk afkoppelt.
4. Vergelijk het totaal met de minimale oppervlakte-eis van je gemeente (bijvoorbeeld 9 m2 in Enschede of 30 m2 in Apeldoorn).
5. Bepaal hoeveel bergingscapaciteit je nodig hebt: gemeenten eisen vaak 20 tot 60 millimeter waterberging per vierkante meter afgekoppeld dak, bijvoorbeeld via een regenton, infiltratiekrat of vijver.
6. Reken de subsidie uit door het bedrag per vierkante meter te vermenigvuldigen met je afgekoppelde oppervlak, tot het maximum van je gemeente.

Twijfel je over de exacte afmetingen van je dak, meet dan liever ruim en rond naar beneden af: veel gemeenten controleren de opgegeven oppervlakte bij oplevering en corrigeren de uitbetaling als het werkelijke afgekoppelde oppervlak kleiner blijkt dan opgegeven. Bewaar ook een foto van de situatie voor en na de aanleg, dat voorkomt discussie bij de eindcontrole.

Waar kan het afgekoppelde water heen

Een regenton alleen is bij de meeste regelingen niet genoeg: gemeenten willen dat het water ook echt op eigen terrein blijft en niet na een paar uur alsnog naar het riool of de straat stroomt. Veelgebruikte opties zijn:

• Infiltreren in de bodem via een grindkoffer, wadi of infiltratiekratten in de tuin.
• Opvangen in een regenton voor hergebruik in de tuin, gecombineerd met een overloop naar infiltratie.
• Een wadi: een verdiepte groenstrook die tijdelijk water vasthoudt en langzaam laat infiltreren, vaak op straat- of buurtniveau aangelegd.
• Een vijver of poel op eigen terrein die als buffer dient bij hevige regenval.
• Een groen dak, dat een deel van het regenwater al vasthoudt voordat het de regenpijp bereikt.
• Combinaties van bovenstaande, bijvoorbeeld een regenton met overloop naar een infiltratiekrat, wat bij veel gemeenten ook de hoogste bijdrage per vierkante meter oplevert omdat het meeste water op eigen terrein blijft.

Welke oplossing het beste past, hangt af van je bodem en de ruimte in de tuin. Op zandgrond infiltreert water snel en volstaat vaak een eenvoudige grindkoffer, terwijl op kleigrond het water veel langzamer wegzakt en een grotere buffer of een aansluiting op een wadi in de straat nodig kan zijn. Vraag bij twijfel de gemeente of het waterschap om een indicatie van de infiltratiecapaciteit in jouw buurt, sommige gemeenten hebben hier een bodemkaart voor beschikbaar.

Wat je niet mag bij afkoppelen

Afkoppelen betekent niet dat je het water zomaar ergens naartoe mag laten lopen. De meest voorkomende regels die vrijwel elke gemeente stelt: het water mag niet op het perceel van de buren terechtkomen, niet op straat blijven staan waar dat wateroverlast of gladheid veroorzaakt, en niet zomaar in het oppervlaktewater terechtkomen zonder toestemming van het waterschap als het gaat om grotere hoeveelheden of verontreinigd hemelwater (bijvoorbeeld van een met koper of zink beklede dakbedekking). Ook mag je, als je eenmaal subsidie hebt gekregen voor het afkoppelen, het dakvlak in veel gemeenten niet zomaar weer terugkoppelen op het riool. Overleg bij twijfel met de gemeente of het waterschap voordat je gaat graven, vooral als het water richting een sloot of greppel gaat. Werk je met een aannemer, laat die dan vooraf bevestigen dat de aanleg voldoet aan de voorwaarden van de subsidieregeling, want een afgekeurde uitvoering kan betekenen dat je de subsidie na oplevering alsnog misloopt. Twijfel je of jouw plan aan de regels voldoet, bijvoorbeeld omdat het perceel dicht bij een sloot of natuurgebied ligt, neem dan vooraf contact op met de gemeente of het waterschap in plaats van achteraf een aanpassing te moeten doen.

Afkoppelen combineren met een groen dak of regenton

Veel gemeenten stapelen hun regelingen: naast de afkoppelsubsidie is er vaak ook een aparte bijdrage voor een groen dak of voor het plaatsen van een regenton. Een groen dak houdt een deel van de neerslag al vast in het substraat en de beplanting, waardoor er minder water via de regenpijp naar beneden komt en de rest van het systeem (regenton, infiltratiekrat) kleiner uitgevoerd kan worden. Check bij je gemeente of de regelingen los aan te vragen zijn of dat je met één aanvraag voor het hele project subsidie krijgt: dat verschilt per gemeente en kan de administratie flink schelen. Bij een gecombineerde aanvraag loont het om vooraf een tekening of plattegrond te maken waarop je aangeeft welk deel van het dak wordt vergroend, welk deel wordt afgekoppeld en waar het water uiteindelijk naartoe stroomt, want veel gemeenten vragen daar expliciet om bij de beoordeling.

Naast subsidie: korting op de rioolheffing

Een deel van de gemeenten stapelt de eenmalige afkoppelsubsidie met een structurele korting op de rioolheffing of watersysteemheffing voor wie zijn dak blijvend heeft afgekoppeld. Dat is een ander mechanisme dan de subsidie zelf: de subsidie is een eenmalige tegemoetkoming in de aanlegkosten, de heffingskorting is een jaarlijks terugkerend bedrag omdat je minder regenwater op het gemeentelijke stelsel aanlevert. Niet elke gemeente kent deze combinatie, en de hoogte van de korting verschilt sterk: bij sommige gemeenten gaat het om een vast bedrag per jaar, bij andere om een percentage van de heffing. Vraag bij je gemeente na of afkoppelen ook doorwerkt in je jaarlijkse aanslag, naast de subsidie die je eenmalig ontvangt. Op de uitleg over de hemelwaterheffing lees je hoe die heffing precies is opgebouwd en waar de korting op aangrijpt.

Houd er ook rekening mee dat een subsidieaanvraag en een aanpassing van je heffing twee aparte trajecten kunnen zijn bij dezelfde gemeente: de ene afdeling beoordeelt de subsidie op basis van de werkelijk afgekoppelde vierkante meters, de andere afdeling past pas bij de volgende aanslag de heffing aan. Bewaar daarom foto’s en facturen van de aanleg, ook nadat de subsidie is uitbetaald, voor het geval de gemeente om een controle vraagt.

Drie situaties uit de praktijk

Een rijtjeshuis met een klein dakoppervlak

Bij een doorsnee rijtjeshuis is het dakoppervlak per regenpijp vaak net onder de minimale eis van gemeenten als Apeldoorn (30 m2) of Enschede (9 m2). Kijk dan eerst of je de voor- en achterzijde van het dak samen kunt afkoppelen op één aanvraag, of dat je gemeente een lager instapniveau heeft, zoals Enschede met 9 vierkante meter.

Een vrijstaand huis met een grote schuur

Bij een vrijstaand huis met bijgebouwen (schuur, garage, carport) tellen die dakvlakken vaak mee als je ze op dezelfde regenpijp of een eigen afvoer afkoppelt. Dat brengt je sneller boven de drempel van gemeenten als Sittard-Geleen of Roermond, en het hogere bedrag per vierkante meter kan bij een groter dakoppervlak al snel oplopen tot honderden euro's.

Een pand van na 2012 in Apeldoorn

Sommige regelingen, zoals die van Apeldoorn, gelden alleen voor panden van voor een bepaald bouwjaar (in dit geval 2012), omdat nieuwbouw vaak al verplicht gescheiden wordt aangelegd en dus geen extra stimulans nodig heeft. Woon je in een nieuwer huis, check dan eerst of je dak al gescheiden is aangesloten voordat je een subsidieaanvraag indient, want dan is er mogelijk niets af te koppelen.

Veelgestelde vragen

Kan ik afkoppelsubsidie combineren met een groen dak subsidie?

In veel gemeenten kan dat, maar niet altijd via dezelfde aanvraag. Sommige gemeenten hebben één brede klimaatregeling waarin afkoppelen, een groen dak en een regenton samen worden beoordeeld, andere gemeenten werken met losse regelingen. Vraag dit na bij de subsidiebalie van je gemeente voordat je begint met de aanleg.

Moet ik de subsidie aanvragen voordat ik ga afkoppelen?

Bij vrijwel alle gemeenten in de tabel hierboven geldt dat je de subsidie moet aanvragen voordat je begint met de werkzaamheden, zoals bij Nijmegen expliciet vermeld staat. Begin je al met graven voordat de aanvraag is goedgekeurd, dan loop je het risico dat je de subsidie misloopt.

Geldt de afkoppelsubsidie ook voor huurders?

Dat verschilt per gemeente. Bij regelingen zoals die van Nijmegen is toestemming van de verhuurder verplicht als je huurder bent en fysieke aanpassingen aan het pand wilt doen. Vraag dit na bij je gemeente en overleg vooraf met je verhuurder.

Wat gebeurt er als het budget van de gemeente op is?

De meeste regelingen werken op volgorde van binnenkomst en hebben een jaarbudget, zoals bij Enschede (400.000 euro tot en met 2026). Is het budget op, dan kun je vaak wachten tot het volgende kalenderjaar of een nieuwe ronde, maar dat is geen garantie dat de regeling ongewijzigd terugkomt.

Hoeveel waterberging heb ik nodig als ik afkoppel?

Gemeenten hanteren uiteenlopende eisen, meestal ergens tussen 20 en 60 millimeter berging per vierkante meter afgekoppeld dakoppervlak, te realiseren via een regenton, infiltratiekrat, wadi of vijver. Check de exacte eis in de verordening van je eigen gemeente, want dat bepaalt ook hoe groot je regenton of infiltratiekrat moet zijn.

Kan een waterschap ook subsidie geven naast de gemeente?

Ja, in delen van Brabant doet waterschap Aa en Maas dat bijvoorbeeld naast de gemeentelijke bijdrage, en verdubbelt de deelnemende gemeente vaak het bedrag van het waterschap. Of dat in jouw regio ook zo werkt, hangt af van welk waterschap en welke gemeente bij jou van toepassing zijn.